Demografia

Raport GUS - www.stat.gov.pl/

Struktura płci i wieku ludności

W ogólnej liczbie ludności 38175 tyś. osób - wyszacowanej na koniec 2004 r. - kobiety stanowia ponad 51% ogólu ludności; na 100 mezczyzn przypada ich 106 (wsród ludności miejskiej 110, zas na obszarach wiejskich 101). Wspólczynnik ten zmienia się w zaleznosci od wieku. Wsród osób w wieku 0-40 lat wystepuje liczebna przewaga mezczyzn - 96 kobiet na 100 mezczyzn; dla wieku powyzej 40 lat wspólczynnik feminiżacji wynosi 121, przy czym w najstarszych rocznikach wieku (65 lat i wiecej) na 100 mezczyzn przypada srednio 167 kobiet.

Rezultatem przemian demograficznych jest gwaltowne zmniejszanie się liczby dzieci i mlodziezy (0 17 lat), ich udzial w ogólnej liczbie ludności obniżyl się do prawie 22,0% (z prawie 30% w 1990 r.); dzieci w wieku poniżej 15 lat stanowia obecnie niewiele ponad 17% ogólnej populacji wobec prawie 25% w 1990 r. Szczególnie duze zmiany mozna zaobserwowac w grupie osób w wieku produkcyjnym (kobiety w wieku 18-59 lat, mezczyzni - 18-65 lat); od 1990 r. odsetek osób w wieku zdolnosci do pracy wzrósl o ponad 5 punktów procentowych, tj. z poziomu 57,5% do ok. 63%. Obserwowany jest takze dalszy wzrost liczby osób w wieku nabywania praw emerytalnych i starszych (mezczyzni 65 lat i wiecej, kobiety 60 lat i wiecej); odsetek tej grupy ludności w ogólnej populacji wynosi ponad 15% (w 1990 r. niespelna 13%). Udzial osób w wieku 65 lat i wiecej (razem mezczyzn i kobiet) stanowi ok. 13% wobec ok. 10% w 1990 r. Obecnie na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada 60 osób w wieku nieprodukcyjnym, tj. 36 osób w wieku do 17 lat oraz 24 osoby w wieku poprodukcyjnym (w 1990 r. 74 osoby - odpowiednio: 52 i 22).

W porównaniu z innymi krajami europejskimi ludnosc Polski jest nadal mloda (w sensię demograficznym), jednakze mediana wieku zwieksza się z kazdym rokiem; na poczatku lat 90-tych wynosila 34 lat dla kobiet i 31 lat dla mezczyzn; w 2003 r. - odpowiednio około 38 lat oraz 34 lata.

Zmiany w liczbie ludności w poszczególnych regionach kraju w latach 2001-2004 przedstawia tabela - dane dla wszystkich lat stanowia bilans "wyprowadzony" na podstawie wyników spisu ludności z 2002 roku.

a) Dane wstepne

Stan cywilny

Zgodnie z wynikami spisu z 2002 roku w zakresię stanu cywilnego - wsród ludności w wieku 15 lat i wiecej dominowaly osoby o stanie cywilnym prawnym zamezna/zonaty (ponad 55% kobiet i 60% mezczyzn), sposród których zdecydowana wiekszosc (ponad 97%) faktycznie pozostawala w zwiazku malzenskim. Spis wykazal, ze 314 tyś. osób (prawie 3%) sposród zonatych mezczyzn i zameznych kobiet zrezygnowalo z życia w prawnie zawartym zwiazku, przy czym około 17 tyś. mezczyzn i 13 tyś. kobiet stworzylo inne zwiazki partnerskie, a pozostali zyli w separacji faktycznej. Jednoczesnie wyniki spisu wykazaly 197 tyś. zwiazków partnerskich.

Kolejna grupa stanu cywilnego wsród kobiet to panny (25% kobiet w wieku 15 lat i wiecej), w miastach takze stanowily ponad ź mieszkanek, na wsi niespelna 23%. Wsród kawalerów jest odwrotnie - wiecej ich mieszkalo na wsi (ponad 35% mezczyzn w wieku 15 lat i wiecej), w miescie niecale 32%. Dysproporcja miedzy miastem a wsia jest bardziej wyrazna wówczas, gdy odniesięmy do siębie liczby kawalerów i panien; na 100 kawalerów na wsi przypadalo 66 panien, podczas gdy w miescie - 89. Szczególnie jest to widoczne w grupach wieku charakteryzujacych się najwieksza intensywnoscia zawierania małżeństw, np. jeszcze w grupie wieku 20-24 lata - na 100 kawalerów na wsi przypadalo 70 panien, ale juz dla starszych wskaznik gwaltownie się obniża.

Rozwiedzeni i separowani stanowia w Polsce nieliczna grupe osób - niespelna 4% populacji w wieku 15 lat i wiecej, przy czym zdecydowanie czesciej rozwodza się mieszkancy miast (4% mezczyzn i prawie 6% kobiet to rozwiedzeni) niż wsi (po niecale 2%).

Osoby owdowiale to ponad 9% ogólu ludności doroslej. Odsetek wdów (ponad 15%) jest ponad pieciokrotnie wyzszy w porównaniu z odsetkiem wdowców (niespelna 3%) - jest to konsekwencja dluzszego (o około 8 lat) trwania życia kobiet niż mezczyzn. Odsetek osób owdowialych jest wyzszy na wsi (ponad 3% mezczyzn i prawie 17% kobiet) niż w miescie (odpowiednio 3% i ponad 14%).

W stosunku do 1988 roku nastapily istotne zmiany dotyczace struktury ludności wedlug stanu cywilnego faktycznego, wynikajace przede wszystkim ze znacznego przyrostu liczby ludności pozostajacej w stanie cywilnym kawaler/panna oraz zmniejszenia się liczby osób pozostajacych w zwiazku malzenskim na wsi. Zjawisko to (zmniejszajaca się liczba nowozawartych małżeństw), obserwowane zarówno w latach 90-tych, jak i obecnie, wynika ze zmian, jakie dokonaly się w postawach mlodych ludzi - odraczanie decyzji malzenskich ze wzgledu na trudna sytuacje spoleczno-ekonomiczna kraju oraz przyznawanie priorytetu nauce i karierze zawodowej.

Wyksztalcenie ludności

Pozytywnym zjawiskiem obserwowanym od kilkunastu lat jest staly wzrost liczby osób legitymujacych się wyksztalceniem ponadpodstawowych. W okresię prawie 14 lat dzielacych spisy ludności odsetek osób z wyksztalceniem ponadpodstawowym wzrósl z prawie 55% w 1988 r. do około 67% w 2002 r. Znacznie zmniejszyla się liczba osób z wyksztalceniem podstawowym, niepelnym podstawowym i bez wyksztalcenia szkolnego; jednoczesnie nastapil ponad 1,5-krotny wzrost liczby osób z wyksztalceniem wyzszym. W 2002 r. 10,2% ludności w wieku 15 lat i wiecej posiadalo wyzsze wyksztalcenie, w 1988 r. - 6,5%.

Stosunkowo wysoki wzrost poziomu wyksztalcenia dotyczy kobiet. W 1988 r. tylko polowa z nich miala wyksztalcenie ponadpodstawowe, w 2002 r. juz 62%. Kobiety tez czesciej niż mezczyzni maja ukonczona szkole co najmniej srednia, a prawie 11% skonczylo studia; mezczyzni natomiast czesciej pozostaja przy wyksztalceniu zasadniczym zawodowym (ponad 41%), a tylko niecale 6% posiada wyksztalcenie wyzsze. Coraz mniejszy dystans w zdobywaniu wyksztalcenia dzieli mieszkanców wsi i miast. Chociaz ludnosc miejska charakteryzuje się zdecydowanie wyzszym odsetkiem osób z wyksztalceniem ponadpodstawowym (w 2002 r. odsetek ten wynosil 73%) to ludnosc wiejska takze szybko podnosi swoja wiedze. Odsetek osób z wyksztalceniem ponadpodstawowym na wsi wzrósl z 39% w 1988 r. do prawie 56% w 2002 r., w tym z wyksztalceniem wyzszym dwukrotnie (z niecalych 2% do ponad 4%). Jednoczesnie tez ponad dwukrotnie zmniejszyl się na wsi odsetek osób bez wyksztalcenia szkolnego.

Reklama serwisu becikowe.com

becikowe dla dzieci

Newsletter

Jeżeli chcesz wiedzieć pierwsza o nowościach na naszej stronie pozostaw swój adres e-mail.


Czytaj więcej